یادداشت

من بۆخۆم وام. ره‌نگه‌ زۆر كه‌سی دیكه‌ش وابێ..

دوێنێ یادی مه‌رگی هێمن بوو. یادێك كه‌ به‌ زیندوویی تێپه‌ڕی.

من به‌ شیعری هێمن فرچكم به‌ ئه‌ده‌ب گرتووه‌. پاش چوونه‌ لای نووسینی هه‌ر نووسه‌رێكی دی‌ كه‌ هاتوومه‌وه‌ لای هێمن، هه‌ستی كه‌سێكم بووه‌ كه‌ له‌ سه‌فه‌رڕا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ و لاق راده‌كێشێ و ده‌ڵێ "ئۆخه‌ی، ماڵه‌ خۆت له‌ هه‌موو جێیه‌ك خۆشتره‌".

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش­دا هه‌رگیز زاتم نه‌كردووه‌ له‌باره‌ی هێمنه‌وه‌ هیچ بنووسم. له‌وه‌ ترساوم نووسینه‌كه‌م له‌ ئاستی گه‌وره‌یی ئه‌و ئینسانه‌دا نه‌بێ.

ئینسان، ره‌نگه‌ پڕبه‌پێست‌ترین سیفه‌ت بێ بكرێ بیده‌یه‌ پاڵ هێمن.

جوانیی هێمن له‌وه‌دایه‌، هه‌ر هێمنه‌ و كه‌سی تر نییه‌. هێمن گه‌وره‌ترین شاعیری كورد نییه‌، به‌ڵام به‌ دڵنیاییه‌وه‌ خۆشه‌ویست‌ترینه‌.  شاعیرێكه‌، نووسه‌رێکه‌، شیعر و نووسینی بردۆته‌ نێو جه‌ماوه‌ر و زۆرترین خوێنه‌ری له‌ ده‌وری شیعر و نووسین كۆكردۆته‌وه‌.

هێمن له‌گه‌ڵ هه‌موو شاعیران فه‌رقی هه‌یه‌. له‌وه‌دا نا كه‌ له‌ هه‌مووان به‌رزتر بێ، له‌وه‌دا كه‌ له‌ هه‌موان خاكیتره‌، خه‌ڵكیتره‌. ئه‌و ده‌وره‌ی دیوانی حافز بۆ فراوانیی خوێندنه‌وه‌ و زیندوویه‌تی لای فارس­زمانان و فارسی­زانان هه‌یه‌تی، لای كورد به‌ به‌رهه‌مه‌كانی هێمن بڕاوه‌.

شیعر و په‌خشانی هێمن به‌قه‌ت یه‌ك نه‌خشیان له‌ دروست بوونی كه‌سایه‌تیی خۆشه‌ویستی هێمن‌دا هه‌یه‌. ئه‌گه‌ر شیعره‌كانی، ورینگه‌ی سه‌ر زاری خوێنده‌وار و نه‌خوێنده‌واری كوردن و، زۆربه‌یان به‌سه‌ر باڵی گۆرانیه‌وه‌ تا كه‌شكه‌ڵانی نه‌مری فڕیون؛ نه‌سری هێمن، به‌ لای زۆربه‌ی زمان­ناس و ئه‌دیب و ئه‌هلی زه‌وقه‌وه‌ نموونه‌ی زمانی ستانداری نووسین و شاكاری په‌خشانی كوردین.

ساده‌ و قووڵ نووسین (سه‌هلی مومته‌نیع)، له‌وه‌تی هه‌یه‌ رۆڵه‌ی باوه‌فای وای به‌خۆیه‌وه‌ نه‌دیوه‌.

ئه‌و بایه‌خه‌ی ده‌بێ و جێی خۆیه‌تی به‌ هێمن بدرێ، یه‌ك دوو ساڵه‌ خه‌ریكه‌ ده‌درێت. وێبلاگ و ماڵپه‌ڕ و تیڤیی كوردی، هه‌ر یه‌كه‌و له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ رێزی شیاوی لێده‌گرن. من پێم وایه‌ ساڵ به‌ ساڵ یادی ئه‌و ئاشقه‌ی "هه‌رچی ئینسان‌" و "كێو و ته‌لان و به‌نده‌ن و به‌رد"ی نیشتمانه‌ به‌رزتر راده‌گیرێ، که‌ سه‌د هێنده‌شی قابیله‌.

بیره‌وه‌ری

ته‌یره‌كه‌ی گه‌ر‌مێن

به‌شی سێهه‌م

له‌ نێو كورد دوو كه‌سم دیون هه‌ر به‌ زگماك چیرۆك­گێڕه‌وه‌ بن: شێرزاد حه‌سه‌ن و دووه‌میان جه‌بار جه‌مال غه‌ریب، كه‌ هه‌ردووكیشیان چیرۆكنووسی چاكن.

ئه‌و دوو كه‌سه‌، نه‌بووه‌ له‌ شوێنێك بیانبینم و چیرۆكێك، به‌سه‌رهاتێك، شتێكیان نه‌گێڕابێته‌وه‌. جارێكیان له‌ هه‌ولێر، جه‌بار تازه‌ له‌ ئێران گه‌ڕابۆوه‌، هێند به‌ تام­وله‌زه‌ته‌وه‌ باسی سه‌فه‌ری خۆی و رێبوار سیویلی و چیرۆكی مانه‌وه‌ی شه‌وێكی خۆیانی له‌ موسافیرخانه‌ی سه‌ید عه‌لی قه‌لان، له‌ خانێ، بۆ ده‌گێڕامه‌وه‌ كه‌ باشتر له‌ هه‌موو چیرۆكه‌ نووسراوه‌كانی له‌ زه‌ینم­دا ماوه‌ته‌وه‌. هه‌ر ئه‌و كاتیش داوام لێكرد ئه‌و به‌سه‌رهاته‌ بنووسێته‌وه‌، به‌ قسه‌ی نه‌كردم.

چۆنی بۆ گێڕامه‌وه‌ ئێستا موو به‌ موو هه‌موویم وه‌بیره‌، به‌ڵام له‌ جیاتی ئه‌وه‌ با بیره‌وه‌رییه‌كی دیكه‌ی خۆم بگێڕمه‌وه‌.

دوای ده‌یان جار بڕینی تووله‌ رێگای نێو كێڵگه‌كانی مین و، ترسی گیران و، هه‌وراز و هه‌ناسه‌بڕكه‌ و له‌ قوڕ كه‌وتن و، هه‌زار سه‌گه‌مه‌رگیی دیكه‌ی په‌ڕینه‌وه‌ی قاچاغ له‌ سنوور، یه‌كه‌م جار بوو په‌ساپۆرت له‌ گیرفان­دا و به‌ ره‌قی جاده‌ی قیله‌تاوی مه‌رزی ته‌مه‌رچیاندا سه‌فه‌ری گه‌رمێنم ده‌كرد. ده‌بێته‌ پێرار، پایزی 2008.

كه‌ پاسپۆرته‌كه‌م خسته‌ به‌رده‌م مه‌ئمووری ئێران هه‌رگیز له‌ كاتی به‌ قاچاغی په‌ڕینه‌وه‌دا دڵم ئه‌ونده‌ به‌ توندی لێی نه‌دابوو. كه‌ به‌ ئاسانی مۆره‌كه‌یان لێدا و گوتیان "به‌ سڵامه‌ت!" هێشتا بڕوام نه‌ده‌كرد به‌ سڵامه‌تی ئاودیوی ته‌لبه‌ندی سنوور ده‌بم. وه‌ك خه‌ونێك ببینم ئاودیو بووم و پێم نایه‌ به‌شه‌ ئازاده‌كه‌وه‌.

تازه‌ سه‌فه‌ركردن به‌ پاسپۆرت كرابۆوه‌ و له‌ودیو ده‌بوایه‌ كه‌فیلێكی كوردی باشوور زه‌مانه‌تت بكات. ته‌له‌فۆنم بۆ چه‌ند ناسیاوان كرد، كه‌فاله‌ت به‌ ته‌له‌فۆن و ته‌له‌فۆنكاری جێ­به‌جێ نه‌بوو. له‌ به‌یانییه‌وه‌ تا دوازده‌ی نیوه‌ڕۆ چاوه‌ڕێ بووم و له‌ ده‌زگای موكریانییه‌وه‌ هه‌وڵێكی زۆریان دابوو و ته‌نانه‌ت هاوڕێیه‌كمان بۆخۆی چووبووه‌ ئیقامه‌ی هه‌ولێر و نامه‌ی ده‌زگای بۆ بردبوون كه‌ ئه‌وه‌ كارمه‌ندی ده‌زگای موكریانی بووه‌ و ئێمه‌ كه‌فاله‌تی ده‌كه‌ین و له‌وێشه‌وه‌ قه‌ولیان دابوو ته‌له‌فۆن بۆ ئاسایشی سنوور بكه‌ن و سه‌عات بوو به‌ یه‌ك و ته‌له‌فۆنه‌كه‌ هه‌ر نه‌كرا. خه‌ڵكی حاجی ئۆمه‌رانیش ئه‌وه‌نده‌یان كه‌فاله‌تی خه‌ڵك كردبوو چیدی قه‌بووڵیان نه‌ده‌كردن، ده‌نا له‌ وێ چه‌ند ناسیاوم هه‌بوون. ئای خودایه‌ چ بكه‌م؟ چ نه‌كه‌م؟ و رێك له‌و كاته‌دا كه‌ ده‌هات له‌ هه‌موو لایه‌ك هیوابڕاو بم دیتم یه‌كی ده‌سته‌ پیاو كه‌ له‌ دووره‌وه‌ سه‌ری هه‌ر بریقه‌ی ده‌دا، له‌ پێش ده‌رگای ئوتوبووسێكی ئێران، ـ كه‌ تازه‌ له‌و رێگایه‌دا خرابوونه‌ كار ـ ده‌ستم بۆ هه‌ڵده‌وه‌شێنێ. كه‌ لێی ورد بوومه‌وه‌، جه‌بار جه‌مال غه‌ریب! من داگه‌ڕام و ئه‌و هه‌ڵکشا. ئه‌وه‌ چی ده‌كه‌ی لێره‌؟ ئه‌دی تۆ بۆ لێره‌ی؟

یه‌كترمان له‌ باوه‌ش گرت و گوتم وه‌ره‌ فریشته‌یه‌ك بووی خودا بۆ منی ناردی!

جه‌بار مه‌ردانه‌ هاته‌ پێش و كه‌فاله‌تی كردم و زۆریش به‌سه‌ر پاسه‌وان و كاربه‌ده‌ستانی سنوور رۆیی كه‌ بۆچی ئه‌و ده‌رده‌سه‌ره‌یان بۆ ئه‌و خه‌ڵكه‌ فه‌قیره‌ دروست كردووه‌؟

كه‌فاله‌ته‌كه‌م كرابوو كه‌ هاوڕێیانی ده‌زگای موكریانی گوتیان كاكه‌ ئیشه‌كه‌ت جێبه‌جێ بووه‌ و ئێستا ته‌له‌فۆنیان بۆ ده‌كرێت. داوای لێبوردنم لێكردن كه‌ ئه‌و هه‌موو خه‌ڵكه‌م به‌ خۆمه‌وه‌ گرفتار كردووه‌ و گوتم جێبه‌جێ بوو.

عه‌ره‌ب گوته‌نی: "سوتفه‌یه‌كی به‌خێر هه‌زار مه‌وعیدان دێنێ."

له‌گه‌ڵ كاك جه‌بار سواری ئۆتووبووس بووین و به‌ رێگه‌ی هامیلتۆن­دا بووینه‌ هاوسه‌فه‌ر.

 

 

 

بیره‌وه‌ری

سه‌فه‌ری رێگه‌ی هامیلتۆن

1.

سێیه‌م رۆژی نه‌ورۆزی ئه‌وساڵ، پاش نیوه‌ڕۆیه‌كه‌ی، خۆمان له‌ ده‌سك و بیور نا و گوتمان: به‌یانی ده‌ڕۆین. دوازده‌ی شه‌وێ كه‌ میوانه‌كانمان هه‌ستان، له‌ ترسی تێكچوونه‌وه‌ی سه‌فه‌ر، چووم دوو ده‌رزیم له‌ خۆ دان و حه‌بی كه‌پسوولم وه‌رگرت. ڤیرووسی هه‌ڵامه‌ت له‌ ئێوارێ­وه‌ له‌ ئه‌وكم­دا كه‌وتبوونه‌ جرت­وفرت...

ادامه نوشته

نه‌ورۆزانه‌

دڵ به‌ هیوام ئه‌و ئاگره‌ی له ‌یه‌که‌م ساته‌کانی ساڵ‌دا له‌ لووتکه‌ی شاخانمان به‌ردا ده‌ست به‌رنه‌دا له‌ هه‌ناو و ئه‌ندێشه‌ و په‌نجه‌مان، تا گوڵووکی ئه‌ده‌بمان رۆحی بێته‌وه‌ به‌ به‌ردا و لق‌وپۆپی گشت به‌ر دا.

پیرۆزه‌ ساڵی نوێ و نه‌ورۆزی جێژنی نه‌ته‌وه‌ییمان له‌ هه‌موو هه‌ڤاڵ و هۆگر و هه‌م له‌ گه‌لی سوێده‌ران.